Infosmog.pl

AirFox – rozproszony system pomiaru jakości powietrza

Wokulskiego 11, 58-100 Świdnica. Polska
+48 74 641 61 00
kontakt@infosmog.pl

infosmog.pl

Zanieczyszczenie świetlne – czy jest się czego bać?

Zanieczyszczenie nieba światłem brzmi jak science fiction? Niestety to dzieje się naprawdę. Na naszych oczach z nieba znikają gwiazdy. Nie fizycznie. Znikają, bo przestajemy je widzieć. Winę za to ponosi nadmierne oświetlenie nocą. Jak jeszcze wpływa na środowisko, nasze zdrowie i wszechświat? Co ma wspólnego z naszą otyłością, problemami z oddychaniem i pamięcią? To naprawdę warto wiedzieć!

 

Zanieczyszczenia świetlne – co to jest?

Zanieczyszczenia świetlne to wynik nadmiernego oświetlenia nocą. Powoduje go sztuczne światło wywołane przez oświetlenie ulic, miast, autostrad, mostów, podświetlane witryny sklepowe oraz reklamy wielkoformatowe, iluminacje obiektów architektonicznych, czy stadionów sportowych. Tak naprawdę do zwiększenia zanieczyszczenia świetlnego przyczynia się każde sztuczne źródło światła umieszczone poza zamkniętym budynkiem. Wyobraź sobie ilość dodatkowego doświetlenia oraz przedświątecznych iluminacji w okresie Bożego Narodzenia. Dodatkowe źródła światła emitują fale mające wpływ na procesy rozwojowe roślin, nawyki zwierząt oraz samopoczucie ludzi.

Zjawisko to utrudnia obserwację astronomiczną nieba. Czy wiesz, że w celu ochrony ciemnego nieba, na świecie wyznaczane są specjalne obszary? Są to parki ciemnego nieba certyfikowane przez International DarkSky Association. Zadaniem „rezerwatów ciemności” jest:

  •  ochrona najciemniejszych zakątków naszej planety, w których środowisko nocne nie jest zaburzone przez sztuczne światło,
  • popularyzacja wiedzy o zanieczyszczeniu światłem,
  • ochrona dla obserwacji astronomicznych.

W Polsce istnieją dwa parki ciemnego nieba: Izerski Park Ciemnego Nieba (transgraniczny polsko-czeski) oraz Park Gwiezdnego Nieba „Bieszczady” (uzupełniający się ze słowackim Parkiem Ciemnego Nieba „Połoniny”). W Polce mamy też niestety możliwość oglądania zjawisk żółtych łun na niebie, powodowanych potężną produkcją światła. Przykładem są szklarnie w Siechnicach, o których pisaliśmy w artykule o fotosmogu.

Katastrofa środowiskowa

Czy to faktycznie nas dotyczy? Czy to alarmy podnoszone przez nawiedzonych ekologów? Nieracjonalne używanie światła i zużywanie energii to rzeczywisty problem, w dodatku widoczny gołym okiem. Przez zanieczyszczone światłem niebo co trzecia osoba na Ziemi nie może zobaczyć Mlecznej Drogi. Porównaj tę samą konstelację Oriona, po lewej widzianą z miejsca nie skażonego fotosmogiem, a po prawej z miejsca zanieczyszczonego światłem.

źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Light_pollution_It%27s_not_pretty.jpg

To katastrofa środowiskowa. Jeśli chcesz szukać gwiazd na niebie, potrzebujesz ciemności. Nie jesteśmy przeciwni innowacji i postępowi technologicznemu. Współczesny styl życia społeczeństwa nie jest w stanie wyeliminować nocnego oświetlenia. Jednak gołym widać, szczególnie nad większymi miastami i położonymi na terenach o ciepłym klimacie, że produkujemy niewyobrażalną ilość światła. Światła miast miały oświetlać to, co na dole, na ziemi, chodniki i ulice. Światła te unoszą się znacznie wyżej. Miasta i autostrady dosłownie świecą.

Wyobraź sobie las choinek, a pośród nich jedną szczególną, przystrojoną lampkami świątecznymi. Tak wygląda Ziemia. Błyszczymy. Ten błysk jest szkodliwy i wpływa na nas negatywnie. Jest nawet widoczny z kosmosu! Zobacz, jak gwałtownie zmieniło się niebo nocą nad Ameryką Północną. Za moment cała planeta Ziemia będzie jak Las Vegas na mapie wszechświata.

źródło: https://www.nps.gov/subjects/nightskies/growth.htm

Skutki zanieczyszczenia światłem

Fotosmog, o którym pisaliśmy wcześniej oraz zanieczyszczenia światłem niosą za sobą liczne skutki. Jeśli myślisz, że Ciebie to nie dotyczy, przeczytaj uważnie tych kilka punktów:

  • Trudność w oglądaniu gwiazd na nocnym niebie. Nie chodzi tu jedynie o romantyczne wpatrywanie się w gwiazdy. Fotosmog jest przeszkodą dla badań kosmosu. Ciężko jest oglądać gwiazdy na rozświetlonym niebie, prawda?
  • Zanieczyszczenie nieba światłem ma wpływ na różne gatunki zwierząt. Światło dezorientuje ptaki, które nawigują za pomocą gwiazd. Spadek lub zniknięcie pewnej populacji będzie mieć wpływ na cały ekosystem.
  • Światło nocą wpływa też na cykl życia drzew. Roślina rozpoznaje długość fali, reaguje na liczbę fotonów padających w określonym czasie na jej powierzchnię i „liczy” czas światła i z ciemności w cyklu dobowym. Dzięki temu rozpoznaje porę dnia i porę roku. Światło uliczne przedłuża fotoperiod i ma wpływ na fizjologię drzew i krzewów. Przyczynia się do opóźnienia wytwarzania warstewki odcinającej liść, opóźnia zapadanie pąków pachwinowych w spoczynek zimowy, zwiększa uszkodzenia zimowe drzewa, przyczynia się do wcześniejszego rozwoju liści na wiosnę. Opóźnia również naturalne procesy rozkładu związków organicznych, w tym chlorofilu. Przyczynia się również do słabszego odprowadzania związków pokarmowych z liści sezonowych i większej utraty wody i wnikania zanieczyszczeń z powodu ciągłego otwarcia aparatów szparkowych.
  • Nadmierne oświetlenie zakłóca sen nocny. W jaki sposób? Bezsenność może być przyczyną zaburzeń równowagi procesów biochemicznych zachodzących w organizmie. Procesy te odpowiadają za prawidłową cykliczność rytmu dobowego. Za regulację biologicznego zegara człowieka odpowiada melatonina. Jest to hormon snu, który wydzielany jest przez szyszynkę – gruczoł znajdujący się w mózgu. Za produkcję melatoniny odpowiada natężenie światła. Im jest ciemniej, tym hormonu snu jest więcej. Kiedy jest widno, proces produkcji melatoniny zostaje zatrzymany. Dlatego osoby mieszkające w metropoliach mogą być bardziej narażone na skutki zanieczyszczenia nieba światłem.
  • Następstwami fotosmogu i zanieczyszczenia światłem będą również bóle głowy, ospałość, irytacja, nerwowość, osłabiony refleks i problemy z koncentracją.
  • Tego na pewno się nie spodziewasz. Jasne światło w nocy może prowadzić do… otyłości! Według Reuters Health wskaźniki otyłości mogą wzrosnąć w miejscach, w których mamy do czynienia ze sztucznym światłem przez całą noc. Otyłość w takich miejscach, w porównaniu ze społecznościami, w których ludzie żyją w ciemności po zachodzie słońca jest większa. Sztuczne światło w nocy przyczyniło się do nadmiernej masy ciała u mężczyzn i kobiet w takim samym stopniu, jak jedzenie śmieciowego jedzenia, informuje zespół badawczy w International Journal of Obesity. Po naturalnym zmierzchu, procesy metaboliczne zwalniają. Z powodu sztucznego światła w nocy często jemy w niewłaściwym czasie. Organizm nie może sobie z tym poradzić.

A będzie jaśniej i jaśniej! Zdjęcia z kosmosu „jasno” pokazują, że z roku na rok coraz mocniej zanieczyszczamy niebo światłem. Używanie go samo w sobie nie jest złe. Potrzebujemy światła. Lecz warto zastanowić się nad swoimi codziennymi nawykami i sprawdzić, czy każdy z nas we własnym zakresie nie może zrobić małego kroku, który miałby wpływ na spowolnienie tych zmian.

5 banalnie prostych sposobów na zanieczyszczenie światłem:

  1. Korzystaj z tylu świateł, ile rzeczywiście potrzebujesz. Nie nadużywaj ich. Zastanów się przed włączeniem kolejnego światła, czy na pewno potrzebujesz mieć jednocześnie zapalone światło górne i lampkę, światełka w ogrodzie i na tarasie, światła na parterze i piętrze, kiedy przebywasz tylko na jednej kondygnacji.
  2. Nie używaj świateł, gdy nie są potrzebne. Gaś je za sobą w pomieszczeniach, które opuszczasz.
  3. Osłaniaj źródło światła, np. osłoń żarówkę kloszem i skieruj światło ku dołowi.
  4. Wybieraj świadomie. Kupuj żarówki dające białe, ciepłe światło. Jeśli masz wybór, nie sięgaj po żarówki dające zimne, niebieskie światło.
  5. Zabieraj głos w tej sprawie. Miej wpływ na zachowania swoje i społeczności.

To 5 porad od Kelsey Johnson, astronautki, która wygłosiła inspirującą mowę na TEDzie poświęconą zjawisku, jakim jest zanieczyszczenie światłem. Film można znaleźć na Netflix.

Na zakończenie, zobacz wzrost zanieczyszczenia światłem we Włoszech. Po lewej mapa nieba ze sztucznym światłem w 1971 roku. W centrum mapa w 1998 roku .Po prawej przewidywany scenariusz jasności sztucznego nieba w 2025 roku. Na podstawie danych satelitarnych ustalono średni wzrost w latach 1971–1998, a następnie przeskalowano mapę w latach 1998-2025, zakładając taki sam wzrost. Od tego scenariusza dzieli nas tylko pięć lat. Co z tym zrobimy, by uniknąć fizycznych i psychicznych efektów zanieczyszczenia światłem na nasze samopoczucie i życie?

źródło: http://www.lightpollution.it/dmsp/predictions.html

Śledź fanpage INFOSMOG i rozwiązania antysmogowe, takie jak AirFox – polski system do monitoringu jakości powietrza, zaprojektowany i wyprodukowany w Polsce przez firmę Foxytech.